Mersin’de birkaç gündür felsefe içindeki gezintimiz yoğunlaştı. Nihayetinde kentimiz felsefeye yabancı değil. Antik Çağ’da (MÖ 315) yaşamış Stoacı filozof, şair, matematikçi ve astronom Aratos da felsefe yapmak için Mersin’i seçmişti. Burada doğdu, Stoa gibi çok önemli bir felsefeyi burada sürdürdü. Böyle bir coğrafyada yeni kuşak fikir insanları ile entelektüel etkinliklerimiz için buluşmaları sürdürüyoruz.

Davetlimiz olarak 5 Mart (2025) günü, Mersin’e gelen filozof, yazar Mehmet Akkaya beş gün boyunca bizlerle birlikte oldu. Salon toplantıları yanında radyo ve televizyon programlarında canlı yayın konuğu oldu. Bunların yanı sıra; MEFİS (Mersin fikir söyleşileri topluluğu) ve Mersin Söz Yüzü şair, edebiyat ve felsefe kolektifince düzenlenen toplantı ile birlikte iki salon toplantısı da organize edildi. Bu etkinlikler aralarında, zaman buldukça da dostlarla birebir buluşmalar yapıldı. Mehmet hocamızla, felsefenin engin derinliğine ve genişliğine doğru bir düşünce yolculuğuna çıktık diyebiliriz.

Stoa Felsefesinden Hegel ve Marx’a

Buluşmalarımız fikren beynimizi doyururken midemizi de ihmal etmedik. Felsefe söyleşileri eşliğinde tantuni salonlarını, balıkçı teknelerini, bira eşliğindeki sohbetleri de felsefi faaliyetlere ekledik. Denize ve balığa yaklaştıkça arkhe’yi su’da bulan Thales’i, doğaya ve toprağa temas ettikçe Stoa filozoflarını, toplumu konuşunca Hegel ve elbette ki Marx’ı andık da andık.

Biraz önceden alayım. Akkaya ile ilk buluşmamız Mezitli Aratos Tesisleri’nde oldu. Dr. Özkan Özdemir, Oktay Duman ve daha sonra aramıza katılan Doç. Dr. Ulaş Bayraktar’la kültürhanede buluştuk. Sohbetler eşliğinde önümüzdeki günlerde yapılacak etkinlikleri programladık. Mehmet hocam, 7 Mart Cuma günü, öğleden önce Radyo Metropol’de Figen Kandemir ve şair Erdal Dalgıç’ın konuğu oldu. Sanat, kültür, edebiyat şiir ve müzik konuları dahil olmak üzere felsefeye ilişkin konuşmalar yapıldı. Radyo Metrepol’de yapılan sunumda; hayatın sanat için yarattığı imkanlar, felsefenin sanata bakışı, sanat ve edebiyat sosyolojisi ve sanat psikolojisine ilişkin özgün içerikler paylaşıldı.

Nil TV’de Hukuk Felsefesi

Aynı gün saat 15.00’te önceki dönem Mersin Baro Başkanı, Avukat Bilgin Yeşilboğaz ile NİL TV’de canlı yayın konuğu oldu Akkaya. “Adaletin İzinde” başlığı ile Akkaya’nın hukuk felsefesi kitabında savunduğu tezler ve konular, programın içeriğini oluşturuyordu. Hocamızın aynı gün ikinci sunumu ise saat 18.30’da gerçekleşti. Kendisiyle bu defa Yenişehir Belediyesi Atatürk Kültür Merkezi’nde yapılan MEFİS (Mersin Fikir Söyleşileri) grubu toplantısında buluştuk. Üyesi olduğum bu toplulukla ilgili bir iki cümlelik bilgi vereyim:

MEFİS grubunda, toplantıları interaktif bir tarzda yapıyoruz ve toplantı salonunun fiziki durumunu göz önüne alarak katılımcı sayısını 50 kişi ile sınırlandırıyoruz. Grup katılımcıları edebiyat, felsefe ve sanata duyarlı, entellektüel bilgi birikimli seçkin kişilerden oluşuyor. Toplantıyı Dr. Özkan Özdemir ile birlikte yönetmeye çalıştık. Kolaylaştırıcı görevini ben yapmaya çalıştım. Toplantının ana konusu Akkaya’nın son yayınlanan ve 11. kitabı olan “Felsefe Üzerine GENEL TEZLER” üzerine oldu. Ben bu sunumla ilgili ayrıca bir değerlendirme yapacağım için şimdilik haber babında kısaca değinmekle yetiniyorum.

Sermaye, Sanat ve Felsefe

8 Mart cumartesi günü Akkaya, Kanal 33 TV’de “Gündemin Nabzı” programının canlı yayın konuğu oldu. Programı yapımcı, sunucu ve İçel Sanat Kulübü Başkanı Fatih Alkar yönetti. Programda Dünya Emekçi Kadınlar Günü de konu edildi. Devamında “hayat ve sanat” konuları işlendi. Çünkü Mehmet hocamıza göre her entelektüel etkinlik gibi sanat da, hayattan kaynaklanıyor. Akkaya, kapitalizmin / sömürünün son bulması ile sanatın kendi doğallığına, doğaya döneceğini ve sönümleneceğini söylüyor ki, son derece düşündürücü!

Akkaya’nın, hemen hemen tüm konuşmalarında, bütün sorunların baş belası olarak kapitalizmi / sermayeyi gösterdiğini biliyoruz. Ekranda da aynı görüşleri belirtmesi sonucu, programda güldüren sahneler de ortaya çıktı. Yani sermaye vurgusu, sunucu ile kendisi arasında tatlı bir espri oluşmasına neden oldu. Programcı Fatih Alkar, Akkaya’nın her cevabından sonra, “bunun da mı sebebi sermaye” diye espriler yaptı. Keyifle izlediğimiz bir canlı yayın oldu.

Estetik Tavır Nedir?

9 Mart pazar günü Mersin Büyükşehir Kongre Merkezi’nde felsefeye dair buluşmamız devam etti. Söz Yüzü Felsefe Kolektifince düzenlenen toplantıda felsefe tarihinde “Hayat ve Sanat” ilişkisi irdelendi. Söz Yüzü grubu şiire, felsefeye, edebiyata sanata ve müziğe duyarlı olan ve bunları yaşam biçimleri ve eserleri ile icra eden entelektüel bir topluluk. Buradaki programda, Mehmet hocamız Marksist görüşler ışığında bir sanat felsefesi sunumu yaptı. Hem düşünce tarihinden hem gündelik yaşamdan pekçok örnek verdi. Bilginin, inancın, ahlakın, cinselliğin, sanat, şiir ve edebiyatla bağlarını açığa çıkardı.

Akkaya, “Hayat ve Sanat” kitabında yazdıklarından hareketle konuşmasını sürdürdü. Hayata, topluma ve sanata felsefenin gözüyle bakmanın özgünlüğünü, filozofça tavrın önemini izledik. En çok da estetik tavrın özellikleri üzerinde duruldu. Doğadaki güzel ve sanattaki güzel nedir sorusuna yanıt arandı. Ayrıca başka sorular da soruldu sunumda: Sanat eserlerine nasıl bakmalıyız, estetik değerlendirmelerimizde nelere dikkat etmeliyiz? Bu türden sorulara verilecek yanıtlar üzerinde duruldu ki, bunlar salonda da karşılık buldu. Pekçok soru, eleştiri ve katkı oldu.

Bu toplantı da sunum, soru, cevap ve katkılarla yaklaşık üç saat sürdü. Aşık Meymani, (Yavuz Yağdıran) şiirleriyle toplantıya renk kattı.

Bu toplantının açılışını şair Erdal Dalgıç, kolaylaştırıcılığını Nuran Kılıçkaya yaptı. Kılıçkaya, kendine özgü üslubuyla yönlendiren tartışmalar açtı. Dikkatimi çekiyor ki Akkaya, sunumlarında sürekli sermaye ve kapitalist sisteme vurgu yapıyor. Demin de söylediğim gibi ona göre sermaye sınıfı ve kapitalist sistem yok olunca felsefe de sönümlenecek, felsefe, bilim, sanat ve siyaset de son bulacak. Bu noktada şiirin de son bulacağını söylemesi, aramızdaki şairleri gülümsetti. Mehmet hocamıza göre önceki filozoflardan Hegel, şiirle birlikte, Schopenhauer ise müzikten sonra sanatın biteceğini ileri sürmüşlerdir.

Mona Lisa’dan İnce Memed’e

Özetle söylenirse, Mersin’de beş gün boyunca önemli bir filozof ve 11 eser vermiş bir yazarı ağırladık. Felsefe konuştuk, felsefe yapmaya çalıştık. Akkaya’nın kitapları sergilendi. “Okunmuyor” denilen bu günlerde bile arkadaşlarımızın kitaplara ilgi gösterdiğini, yazara kitapları imzalattırdıklarını gördük. Sunumlar sırasında felsefe tarihinde, Sokrates’ten Nietzsche’ye, Platon’dan Marx’a dek nice filozofun ruhunda gezintiye çıktık. Mona Lisa’dan İnce Memed’e kadar nice sanat eseri gözler önüne serildi. Homeros’tan Balzac’a kadar pekçok sanatçı da güncellendi diyebilirim. Sanat sohbetlerinde Klasik Beşler’i de andık: Nazım Hikmet, Sabahattin Ali, Ruhi Su, Yılmaz Güney, Muzaffer Oruçoğlu.

Akkaya’ya ve buluşmalarımıza vesile olup organizasyonlarda emeği geçen dost ve arkadaşlara çok teşekkür ederim. Sağlıkla, felsefeyle kalınız, sanatla kalınız…